Công tác rà soát văn bản hết hiệu lực là một nhiệm vụ thường xuyên, có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và minh bạch của hệ thống pháp luật trên địa bàn Thành phố. Thực tiễn quản lý cho thấy, khi văn bản đã hết hiệu lực nhưng không được kịp thời phát hiện, xử lý hoặc công bố rõ ràng, sẽ gây khó khăn trong quá trình áp dụng pháp luật, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh vướng mắc, sai sót trong quản lý nhà nước và giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp.

Trong điều kiện trước đây, công tác rà soát văn bản chủ yếu được thực hiện theo phương thức thủ công, dựa nhiều vào hồ sơ giấy, kinh nghiệm và sự ghi nhớ của cán bộ làm công tác pháp chế. Với số lượng văn bản lớn, phạm vi điều chỉnh rộng, thời gian ban hành kéo dài qua nhiều giai đoạn, phương thức rà soát truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế: tốn nhiều thời gian, dễ bỏ sót, khó bảo đảm tính kịp thời và đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị. Chính từ thực tiễn đó, yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác rà soát văn bản hết hiệu lực trở nên rõ ràng và cấp thiết.

Chuyển đổi số trong công tác rà soát văn bản trước hết là thay đổi cách thức tiếp cận từ "rà soát theo đợt" sang "theo dõi thường xuyên, liên tục". Khi dữ liệu văn bản được số hóa, cập nhật tập trung và có khả năng tra cứu, so sánh, đối chiếu, việc xác định tình trạng hiệu lực của văn bản trở nên chủ động và chính xác hơn. Thay vì phải tổng hợp thủ công từ nhiều nguồn khác nhau, cán bộ có thể khai thác dữ liệu trên hệ thống số để nhanh chóng nhận diện những văn bản đã hết hiệu lực, bị thay thế hoặc không còn phù hợp với thực tiễn quản lý.

Thực tiễn triển khai cho thấy, chuyển đổi số giúp công tác rà soát văn bản không còn là nhiệm vụ nặng về hành chính mà trở thành một quá trình quản lý dựa trên dữ liệu. Việc gắn thông tin về thời điểm ban hành, phạm vi điều chỉnh, tình trạng hiệu lực vào hệ thống dữ liệu cho phép theo dõi vòng đời của văn bản một cách rõ ràng, minh bạch. Qua đó, giảm đáng kể nguy cơ áp dụng nhầm văn bản hết hiệu lực trong thực tiễn.

Một lợi ích quan trọng khác của chuyển đổi số là tăng cường khả năng phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong công tác rà soát văn bản. Khi thông tin về tình trạng hiệu lực của văn bản được cập nhật, chia sẻ trên môi trường số, các cơ quan có liên quan có thể tiếp cận thống nhất một nguồn dữ liệu, hạn chế tình trạng mỗi nơi hiểu và áp dụng khác nhau. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Thành phố có quy mô lớn, số lượng cơ quan, đơn vị tham gia áp dụng pháp luật rất đa dạng.

Chuyển đổi số trong công tác rà soát văn bản hết hiệu lực cũng góp phần nâng cao chất lượng tham mưu trong quản lý nhà nước. Khi dữ liệu được tổng hợp đầy đủ, kịp thời, cơ quan tham mưu có điều kiện đánh giá toàn diện hơn về tình trạng văn bản trên từng lĩnh vực, từ đó kiến nghị xử lý, sửa đổi, thay thế hoặc bãi bỏ một cách có cơ sở, tránh tình trạng xử lý manh mún, bị động.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận rõ rằng chuyển đổi số không thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người trong công tác rà soát văn bản. Công nghệ có thể hỗ trợ phát hiện, thống kê, cảnh báo, nhưng việc đánh giá nội dung, xác định mức độ phù hợp của văn bản với thực tiễn quản lý vẫn cần đến năng lực chuyên môn và kinh nghiệm của đội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế. Do đó, chuyển đổi số cần được triển khai song song với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và trách nhiệm chuyên môn.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số trong công tác rà soát văn bản cũng đòi hỏi sự nghiêm túc trong cập nhật, duy trì và khai thác dữ liệu. Nếu dữ liệu không được cập nhật kịp thời hoặc sử dụng không đúng mục đích, hiệu quả của chuyển đổi số sẽ bị hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu về kỷ luật, kỷ cương trong quản lý dữ liệu và trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị trong quá trình thực hiện.

Trong thời gian tới, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác rà soát văn bản hết hiệu lực trên địa bàn Thành phố cần được thực hiện theo hướng bài bản, thực chất, lấy hiệu quả áp dụng pháp luật làm thước đo. Trọng tâm là xây dựng thói quen làm việc dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực khai thác hệ thống số của đội ngũ cán bộ, đồng thời bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị trong quá trình rà soát và xử lý văn bản.

Chuyển đổi số trong công tác rà soát văn bản hết hiệu lực không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật trên địa bàn Thành phố mà còn trực tiếp hỗ trợ công tác quản lý nhà nước, tạo môi trường pháp lý rõ ràng, minh bạch, ổn định. Khi văn bản được rà soát kịp thời, áp dụng đúng hiệu lực, chuyển đổi số sẽ thực sự trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho hoạt động quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh